معرفی

بورس کالای ایران بستری مناسب برای معاملات انواع محصولات صنعتی و معدنی، محصولات پتروشيمی و فرآورده‌های نفتی و محصولات کشاورزی در قالب قراردادهای نقد، نسيه، سلف و کشف پریميوم در بازار معاملات فيزیکی و فرعی فراهم کرده است. همچنين در این بورس، معاملات ابزارهای نوین مالی ازجمله قرارداد آتی، قرارداد اختيار معامله، گواهی سپرده کالایی، سلف موازی استاندارد و صندوق‌های کالایی بر روی کالاهای مختلف در حال انجام می‌باشد

مزایا بورس کالا

استفاده از بورس کالا برای فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران مزایای متعددی دارد. در زیر به برخی از این مزایا اشاره می‌کنم:

1. کشف قیمت منصفانه: بورس کالا به عنوان یک بازار رقابتی و شفاف، قیمت‌های منصفانه برای کالاها را تعیین می‌کند. این قیمت‌ها بر اساس عرضه و تقاضا و عوامل بازار تشکیل می‌شوند و به فعالان اقتصادی اطلاعات دقیقی از وضعیت بازار فراهم می‌کنند.

2. تنوع در ابزارهای مالی: بورس کالا انواع ابزارهای مالی برای پوشش نیازهای مختلف فعالان اقتصادی فراهم می‌کند. این ابزارها شامل قراردادهای آتی، قراردادهای اختیار معامله، گواهی‌های سپرده کالایی، سلف موازی استاندارد و صندوق‌های کالایی می‌شوند.

3. تضمین ایفای تعهدات: بورس کالا به عنوان واسطه‌ای بین فروشندگان و خریداران عمل می‌کند و ایفای تعهدات طرفین در معاملات را تضمین می‌کند. این امر از نظر امنیتی بسیار حائز اهمیت است و خطرات معاملات را کاهش می‌دهد.

4. پوشش ریسک مبتنی بر بازار: فعالان اقتصادی می‌توانند با استفاده از ابزارهای مالی در بورس کالا ریسک‌های مرتبط با تغییرات قیمت کالاها را پوشش دهند. این امکان به آن‌ها اجازه می‌دهد تا از تقلب‌های ناشی از نوسانات بی‌رویه قیمت‌ها جلوگیری کنند.

5. کاهش هزینه‌های معاملات: بورس کالا امکان انجام معاملات با کمترین هزینه را فراهم می‌کند. این امر به عنوان یک مزیت عمده برای سرمایه‌گذاران و تجار محسوب می‌شود.

6. انتشار آمار معاملات: بورس کالا اطلاعات لحظه‌ای در مورد معاملات را به صورت عمومی انتشار می‌دهد. این اطلاعات به سیاست‌گذاران اقتصادی و فعالان بازار کمک می‌کنند تا تصمیمات بهتری بگیرند و از وضعیت بازار مطلع شوند.

7. تسهیل در حل و فصل اختلافات: بورس کالا امکان حل و فصل تخصصی اختلافات فی‌مابین طرفین قرارداد را فراهم می‌کند. این امر باعث افزایش اعتماد فعالان به بازار می‌شود.

به طور کلی، بورس کالای ایران به عنوان یک بازار مالی تخصصی برای کالاها و اوراق بهادار کالایی امکانات متعددی را به فعالان اقتصادی ارائه می‌دهد که از آن‌ها می‌توانند بهره‌برداری کنند تا مزایای مختلفی را از این بازار به دست آورند

بازار ها

بازار های بورس کالا

بازار فیزیکی

در بازار کالا، تنوع بسیاری از محصولات ارائه می‌شود که شامل محصولات کشاورزی، پتروشیمی، فرآورده‌های نفتی، و محصولات صنعتی و معدنی می‌شود. این بازار یکی از پررونق‌ترین بازارهای بورس کالا است که دارای قوانین و مقررات ویژه‌ای است و تفاوت‌هایی با بازارهای سنتی دارد. معاملات در این بازار به شکل مزایده‌ای و در شرایط خاصی صورت می‌گیرد

قراردادها :

در بازار فیزیکی بورس کالا، انواع مختلفی از قراردادها وجود دارد:

1. قرارداد نقدی (Spot): در این نوع قرارداد، تحویل کالا و پرداخت بهای کالا در همان زمان معامله انجام می‌شود.

2. قرارداد نسیه (Credit): در این نوع قرارداد، تحویل کالا در زمان معامله صورت می‌گیرد، اما پرداخت بهای کالا در تاریخ سررسید انجام می‌شود.

3. قرارداد سلف (Forward): در این نوع قرارداد، تحویل کالا در زمانی مشخص در آینده انجام می‌شود و بهای کالا در هنگام معامله پرداخت می‌شود.

هر یک از این قراردادها ویژگی‌ها و مزایا و معایب خود را دارند و بر اساس نیازها و شرایط مختلف، معامله‌گران از آنها استفاده می‌کنند. این تنوع در قراردادها امکان انجام معاملات متنوع و تنظیم مختلف را برای شرکت‌کنندگان در بازار کالا فراهم می‌کند.

محصولات:

کالاهای صنعتی و معدنی
  • • گروه فولاد
  • • گروه آلومینیوم
  • • گروه مس
  • • گروه روی
  • • گروه سرب
  • • گروه فلزات گران بها
  • • گروه نیکل
  • • گروه مواد صنعتی و معدنی
فرآورده‌های نفتی
  • • گروه پلیمرها
  • • گروه شیمیایی
  • • گروه گازها
محصولات پتروشیمی
  • • گروه فرآورده‌های نفتی
محصولات کشاورزی
  • • گروه کشاورزی

بازار فرعی

در بازار خاصی به نام بازار فرعی بورس کالا، محصولاتی که نیاز به تأیید کیفیت توسط متقاضی دارند یا نمی‌توانند به صورت مستقیم در بازار اصلی حضور داشته باشند، قابل معامله هستند. این محصولات متنوعی از علیرغم صنایع شیمیایی، کشاورزی، معدنی و حتی محصولات صنعتی را شامل می‌شوند. در این بازار فرعی، فرصت‌های بیشتری برای تعداد بیشتری از فروشندگان وجود دارد تا محصولات خود را به بازار عرضه کنند و معاملات داخلی و خارجی را انجام دهند. این بازار به افراد و شرکت‌ها اجازه می‌دهد تا با توجه به نیازهای خود، محصولات خود را به صورت مؤثرتری معرفی و به فروش برسانند.

بازار مشتقه

تأسیس بازار مشتقه بورس کالا با هدف مدیریت ریسک قیمت و تضمین معاملات صورت گرفته است. در این بازار، معاملات بر روی دارایی‌های مشخصی انجام می‌شود، که می‌تواند هر نوع کالا یا محصولی باشد. این بازار دو نوع معامله را شامل می‌شود:

1. قرارداد آتی: در این نوع قرارداد، یک فروشنده و یک خریدار تعیین می‌کنند که در زمان مشخصی در آینده، مقدار خاصی از یک کالا را با یک قیمت مشخص خرید و فروش خواهند کرد. هدف از این قراردادها، تضمین انجام معاملات و مدیریت ریسک قیمت کالاها است. هر دو طرف برای تضمین انجام تعهدات خود، وجه تضمینی را به عنوان تضمین نزد اتاق پایاپای بورس قرار می‌دهند.

2. قرارداد اختیار معامله: در این نوع قرارداد، یک فروشنده اختیار (یعنی حق) بر روی یک دارایی خاص را به یک خریدار اختیار می‌دهد. خریدار اختیار در آینده می‌تواند تصمیم بگیرد که آیا از این حق استفاده کند یا خیر. فروشنده اختیار برای این حق تضمینی را به عنوان وجه تضمین در اختیار اتاق پایاپای بورس قرار می‌دهد.

به کمک این دو نوع معاملات، این بازار امکان مدیریت بهتر ریسک قیمت کالاها را فراهم می‌کند و به تضمین انجام معاملات کمک می‌کند. این بازار به تبادل محصولات کشاورزی، صنعتی، معدنی و حتی محصولات پتروشیمی اختصاص دارد

بازار مالی

بازار مالی بورس کالای ایران به منظور جذب سرمایه‌گذاران بیشتر تأسیس شده است و شامل سه بخش اصلی است:

1. قرارداد سلف موازی استاندارد: در این نوع قرارداد، فروشنده کالا در ازای واگذاری کالای خود به طرف دیگر، مبلغی نقدی دریافت می‌کند. این نوع قرارداد در بازار ثانویه معامله می‌شود، به این معنا که دارنده این قرارداد می‌تواند قبل از سررسید آن را به دیگران بفروشد.

2. گواهی سپرده کالایی: این گواهی به صورت ورقه بهاداری صادر می‌شود و نشان دهنده مالکیت دارنده بر مقدار معینی کالایی است که در انبارهای پذیرش شده در بورس کالا سپرده شده است. انباردار پس از بررسی کمی و کیفی کالا برای مشتری، قبض انبار را صادر می‌کند. دارندگان این گواهی‌ها می‌توانند آن‌ها را به عنوان پشتوانه به اتاق پایاپای بورس کالا ارائه دهند و در بازار ثانویه به معامله بپردازند.

3. صندوق سرمایه‌گذاری کالایی: این صندوق‌ها منابع جذب شده را بر روی اوراق بهادار مبتنی بر کالا سرمایه‌گذاری می‌کنند. افراد می‌توانند واحدهای سرمایه‌گذاری این صندوق‌ها را خریداری کرده و به جای خرید و نگهداری کالا به صورت مستقیم، در این صندوق‌ها سرمایه‌گذاری نمایند. این امکان به سرمایه‌گذاران داده می‌شود تا به راحتی در کالای خاصی سرمایه‌گذاری کنند بدون ضرورت حمل و نقل و نگهداری فیزیکی کالا و هزینه‌های مرتبط با آن.

کارمزد ها

کارمزد معاملات تمامی گروه‌های کالایی به جز اموال غیرمنقول - کالاهای غیرتنظیم بازار
عنوان خرید فروش جمع کارمزد به میلیون ریال
حداکثر مبلغ کارمزد خرید حداکثر مبلغ کارمزد فروش جمع
کارمزد سازمان بورس 0/00032 0/00048 0/0008 80 120 200
کارمزد شرکت بورس کالای ایران 0/00045 0/00045 0/0009 200 200 400
کارمزد کارگزار 0/00162 0/00162 0/00324 600 600 1,200
جمع 0/00239 0/00255 0/00494 880 920 1,800
کارمزد معاملات تمامی گروه‌های کالایی به جز اموال غیرمنقول - کالاهای تنظیم بازار
عنوان خرید فروش جمع کارمزد به میلیون ریال
حداکثر مبلغ کارمزد خرید حداکثر مبلغ کارمزد فروش جمع
کارمزد سازمان بورس 0/0002 0/0003 0/0005 90 90 180
کارمزد شرکت بورس کالای ایران 0/00045 0/00045 0/0009 200 200 400
کارمزد کارگزار 0/00117 0/00117 0/00234 270 270 540
جمع 0/00182 0/00192 0/00374 560 560 1,120

* سقف کارمزد دریافتی بورس کالای ایران در معاملات رینگ صادراتی از هر طرف معامله 400 میلیون ريال می‌باشد.

روز و زمان تشکیل تالارهای مختلف در بورس کالای ایران

ردیف تالار زمان شروع روزهای کاری
1 خودرو 09:00 شنبه تا چهارشنبه
2 املاک و مستغلات 09:30 شنبه تا چهارشنبه
3 صنعتی 11:00 شنبه تا چهارشنبه
4 صادراتی 11:30 شنبه تا چهارشنبه
5 سیمان 11:30 شنبه تا چهارشنبه
6 حراج بازار 12:15 شنبه تا چهارشنبه
7 طلا 12:30 شنبه تا چهارشنبه
8 کشاورزی 13:00 شنبه تا چهارشنبه
9 پتروشیمی 13:30 شنبه تا چهارشنبه
10 کشف پریمیوم 14:30 شنبه تا چهارشنبه
11 مناقصه 14:30 شنبه تا چهارشنبه
12 فرآورده های نفتی 15:00 شنبه تا چهارشنبه
13 فرعی 15:15 شنبه تا چهارشنبه